NORM KADRO FAZLASI ÖĞRETMEN VE RESEN ATAMA

Norm kadro fazlası öğretmen resen atanabilir mi? Evet; ancak bu yetki sınırsız değildir. 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu ve Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, öğretmenin önce tercihte bulunma ve hizmet puanı üstünlüğü hakkını güvenceye alır. Tercih hakkı kullandırılmadan, hizmet puanı sırası yanlış uygulanarak, norm kadro hesabı objektif kriterlere aykırı yapılarak veya mazeretler gözetilmeden tesis edilen resen atama işlemleri iptal edilmektedir.

Norm Fazlası Öğretmen Resen Atama

1. Norm Kadro Fazlası Öğretmen Kimdir?

Görevli olduğu eğitim kurumunda alanında norm kadro sayısının azalması ya da herhangi bir nedenle ihtiyaç fazlası hale gelmesi durumunda, öğretmenler hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılacak değerlendirmede hizmet puanı en az olandan başlamak üzere norm kadro fazlası olarak belirlenir. Puan eşitliğinde sırasıyla öğretmenlikteki hizmet süresi daha az olan, öğretmenliğe daha sonra başlayan norm fazlası sayılır. Norm kadro sayıları kural olarak Ekim ayında yeniden belirlenir; Bakanlık ihtiyaç duyulan hallerde bu ay dışında da güncelleme yapabilir. Kurum veya bölüm/alan kapanması, program değişikliği ve kurum dönüşümleri de fazlalık doğuran başlıca hallerdir.

2. Resen Atamanın Yasal Çerçevesi

7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu, m. 18 hükmüne göre norm kadro fazlası öğretmenler, il içinde boş norm kadrosu bulunan eğitim kurumlarına yer değiştirme talebinde bulunabilir. Hizmet puanı yetersizliği nedeniyle talepleri karşılanamayanlar ile talepte bulunmayanların atamaları, öncelikle aynı ilçe grubu olmak üzere, ilgili valilerce il içerisinde resen yapılabilir.

Uygulamanın usul ve esasları Yönetmeliğin 34. maddesinde dört aşamalı olarak düzenlenmiştir:

Aşama	İşlem	Öğretmen Açısından Hak
1	Norm kadro fazlası olarak belirlenme	Hizmet puanı ve eşitlik kriterlerinin doğru uygulanmasını isteme, itiraz
2	Kadronun olduğu ilçe ve ilçe grubu içinde tercihle atama	Tercih hakkı; puan üstünlüğüne göre yerleştirilme
3	Tercihine yerleşemeyen / tercihte bulunmayan için ilçe grubunda resen atama	Hizmet puanı düşük olandan başlanarak değerlendirilme
4	Alanında boş norm kadro yoksa il genelinde resen atama	Yine hizmet puanı düşük olandan başlama sırası

Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, m. 34 ayrıca şu güvenceleri içerir:

• İl dışına atanma öğretmenin talebine bağlıdır: İl içinde alanında ihtiyaç bulunmayanlar, talepleri hâlinde yer değiştirme dönemi dışında Bakanlıkça tercihine sunulan illerden birine atanabilir. Kadrolu öğretmen olan eş de aynı yere atanabilir.

• Engellilik istisnası: Sağlık kurulu raporunda en az %40 engelli olduğu belirtilen öğretmenler ile eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısmı tam bağımlı engelli olan öğretmenler, engellilik hali sürdüğü sürece resen görev yeri belirlemeden istisnadır.

• Süre şartı muafiyeti: Norm kadro fazlası öğretmenlerin il içi ve iller arası isteğe bağlı yer değiştirmelerinde görev süresi şartı aranmaz.

• Zamana bağlı olmama: İşlemler eğitimde fırsat eşitliği amacıyla zamana bağlı olmaksızın yürütülür; ancak ataması hiç yapılamayan öğretmenler norm kadro boşalması halinde geçici görevlendirme ile değerlendirilir.

• Aylıksız izin hakkı: Mazereti hizmet puanı veya norm kadro yetersizliği nedeniyle karşılanamayan öğretmen, istemesi halinde istediği yere atanıncaya kadar aylıksız izne ayrılabilir.

Danıştay, norm kadro fazlası öğretmenlerin il içinde resen atanmasına ilişkin usul ve esasları belirleyen genel düzenlemeyi üst normlara uygun bulmuş; usule aykırı tercih yapan öğretmenin ilçe içindeki ihtiyaç bulunan okula re'sen atanmasını hukuka aykırı görmemiştir. Aynı kararda, norm kadro fazlası belirlenmesine ilişkin işlem dava konusu edilmediği için "norm kadro dolu olduğu halde sonradan atama yapıldı" iddiası incelenememiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E: 2022/2277, K: 2022/3198 Benzer şekilde, mazeret ve tercihlerin gözetilmesini öngören norm kadro fazlası yer değiştirme kuralları ile valilerin re'sen görev yeri belirleme yetkisi Danıştay İkinci Dairesince de hukuka uygun bulunmuştur. Danıştay 2. Daire, E: 2017/1790, K: 2022/826

3. Resen Atamanın Hukuka Aykırı Sayıldığı Haller

İptal davalarında kazanım sağlayan temel iddialar şunlardır:

• Norm kadro hesabının objektif kriterlere aykırılığı: Öğrenci ve şube sayısı gözetilmeksizin norm kadro sayısının önce artırılıp sonra azaltılması, yani fazlalık yaratılması hukuka aykırı bulunmuştur. Danıştay 2. Daire, E: 2020/669, K: 2020/3116

• Bilinen hataların düzeltilmemesi: Haftalık ders yükünün sisteme hatalı işlendiği okul müdürlüğü yazısıyla bildirilmesine rağmen norm kadronun düzeltilmeden aynı branşta atama yapılıp öğretmenin norm fazlası gösterilmesi iptal edilmiştir. Danıştay 2. Daire, E: 2020/1705, K: 2020/3119

• Sıra hatası: Kapatılan kurumlardan öğrencilerle taşınan öğretmenlerin, açık norm kadro bulunması halinde öncelikle taşındıkları kurumlara atanması; norm kadro açığı olmadığı halde atananların ise norm fazlası gösterilmesi gerekir. Danıştay 2. Daire, E: 2020/1490, K: 2021/1917

• Kriterin doğru uygulanması halinde dava riski: Norm kadro sayısının yeniden düzenlenmesinin ardından hizmet puanı en düşük olan öğretmenin norm fazlası tespit edilmesi hukuka uygun bulunmuştur. Danıştay 2. Daire, E: 2022/2544, K: 2022/6401

• Ayrıca norm kadro fazlası öğretmenlerin il dışına atanmasını öngören yönetmelik kuralının iptal istemi, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca reddedilmiştir; yani il dışına atama talebe bağlı olmakla birlikte kuralın kendisi hukuka uygun kabul edilmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E: 2022/2105, K: 2023/76

4. Hak Arama Yolları ve Süreler

a) İdari başvuru (İYUK m. 11)

Dava açma süresi içinde işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi üst makamdan (valilik/bakanlık) istenebilir. Bu başvuru dava açma süresini durdurur; 60 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre içinde dava açılır. Sürenin kaçırılması, davayı esastan incelemesiz bırakır. Danıştay 2. Daire, E: 2021/14279, K: 2021/434

b) İptal davası

• Süre: İşlemin tebliğinden itibaren 60 gün. Norm kadro fazlası belirlenme işlemi ile resen atama işlemi birbirinden bağımsız idari işlemlerdir; her ikisi de süresinde dava konusu yapılmalıdır.

• Yetkili mahkeme: Uyuşmazlık özlük ve parasal haklara ilişkin olduğundan, öğretmenin görevli bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m. 33/3). Danıştay 12. Daire, E: 2022/5263, K: 2022/5742

• Yürütmenin durdurulması: Eğitim-öğretim yılı içinde görev yerinin değişmesi, ulaşım ve aile düzeni bakımından telafisi güç zarar oluşturduğundan, açık hukuka aykırılık ileri sürülerek İYUK m. 27 uyarınca talep edilmelidir.

• İhbar: Davanın sonucu rakip öğretmenin menfaatini etkiliyorsa, davanın ihbarı zorunludur.

c) Tam yargı davası (tazmin)

İptal ve tam yargı davası birlikte açılabileceği gibi, iptal kararı sonrası da açılabilir (İYUK m. 12). İptal edilen işlem nedeniyle yoksun kalınan maaş, ek ders ücreti ve diğer özlük/parasal haklar, hukuki dayanaktan yoksun dönem için yasal faiziyle birlikte tazmin edilir; öğretmenin bu dönemde elde ettiği başka gelirler mahsup edilir.

d) Diğer yollar

• CİMER ve Bakanlık İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğüne şikâyet/başvuru,

• Eğitim sendikaları aracılığıyla hukuki destek ve düzenleyici işleme karşı doğrudan iptal davası (yürürlükten 60 gün içinde),

• Hizmet puanı ve norm kadro çizelgesi bilgilerinin düzeltilmesi talebi (MEBBİS kayıtları).

  
  

5. Sözleşmeli Öğretmenler ve Yöneticiler

Sözleşmeli öğretmenlerde norm kadro fazlalığı oluşursa öncelikle sözleşmeli öğretmenler norm fazlası belirlenir; sıralamada sözleşmeli öğretmenlikte hizmet süresi düşük olan, sonra başlayan ve atamaya esas puanı düşük olan fazlalık sayılır. Tercihte bulunmayanlar ile tercihlerine yerleşemeyenlerin atamaları, boş norm kadrosu bulunan kurumlar öncelikli olmak üzere valilikçe resen; il içinde atama yapılamazsa alanında en fazla ihtiyaç bulunan beş il tercihine sunulur, tercih yapmayan öğretmenin ataması Bakanlıkça resen yapılır. Millî Eğitim Bakanlığı Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik, m. 14

Norm kadrosu kaldırılan veya fazlası haline gelen yöneticiler ise yeniden görevlendirme kapsamında başvurabilir; tercihlerine görevlendirilemeyenler veya başvurmayanlar, ilçe, ilçe grubu veya il içinde alanlarında boş norm kadro bulunan kurumlara öğretmen olarak atanır. Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yönetici Görevlendirme Yönetmeliği, m. 36

6. Sık Sorulan Sorular

• Norm kadro fazlası öğretmen istemediği ile atanabilir mi?İl dışı atama kural olarak öğretmenin talebi şartına bağlıdır. Resen atama yetkisi il içinde kullanılır; il içinde atama yapılamazsa Bakanlıkça tercihine sunulan iller arasından seçim yapılır.

• Tercih yapmazsam ne olur?Tercihte bulunmayanlar ile tercihine yerleşemeyenler, hizmet puanı düşük olandan başlanarak ilçe grubunda ve il genelinde resen atanır. Tercih hakkından vazgeçmek, resen atamayı meşrulaştırdığından tercih listesi mutlaka usulüne uygun oluşturulmalıdır.

• Hizmet puanı yüksek olan öğretmen daha önce mi atanır?Tercihle atamalarda puan üstünlüğü, resen atamalarda ise puan düşüklüğü esas alınır. Sıralamanın ters uygulanması işlemin iptal sebebi olabilir.

• Engelli çocuğum var, resen atanmaktan korunabilir miyim?Evet. Tam bağımlı engelli bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısmı veya kendisi için %40 ve üzeri engellilik raporu bulunan öğretmen, engellilik hali sürdükçe resen görev yeri belirlemeden istisnadır.

• Dava ne kadar sürer, göreve dönüş mümkün mü?Yürütmenin durdurulması kararı alınırsa işlem askıya alınır; iptal kararı üzerine idare 30 gün içinde kararı gecikmeksizin ve aynen uygulamak zorundadır (İYUK m. 28).

  
  

7. Sonuç ve Yol Haritası

1. Norm Kadro Tespit Çizelgesi ve hizmet puanı sıralamasını MEBBİS'ten kontrol edin; hatalı ders yükü/norm hesabını derhal yazılı olarak bildirin.

2. Tercih listesini yönetmeliğe uygun (önce kendi ilçesi, sonra ilçe grubu) kurun; usule aykırı tercih, re'sen atamayı hukuka uygun hale getirir.

3. Mazeret belgelerini (sağlık raporu, engellilik, can güvenliği, aile birliği) atama sürecine işlemden önce sunun.

4. Hem norm fazlası belirleme hem de resen atama işlemine karşı 60 günlük süreyi kaçırmayın; İYUK m. 11 başvurusunu süre kesmeden yapın.

5. İptal davası ile birlikte yoksun kalınan mali ve özlük hakların faiziyle tazmini istemini yönelten tam yargı davasını birlikte açılabilmektedir.

Her olay kendi somut şartları ile değerlendirilmelidir. Yazımızdaki içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; avukatlık hizmeti niteliği taşımaz ve somut olaya göre uyarlanmadan kullanımından doğacak sonuçlardan tarafımız sorumlu değildir.

Av. Nermin Şeyda Ürün